คำว่า HIS, EMR, HIMS ถูกใช้สลับกันบ่อยจนคนที่ต้องตัดสินใจจัดหาระบบสับสน บทความนี้แยกให้ชัด แล้วตอบคำถามที่ สสจ. และ อบจ. ที่รับถ่ายโอน รพ.สต. ถามมากที่สุด: ควรให้แต่ละแห่งมีระบบของตัวเอง หรือใช้ระบบกลางระบบเดียว
แยกคำก่อน
- EMR (Electronic Medical Record) — เวชระเบียนอิเล็กทรอนิกส์ คือ ข้อมูล การรักษาของผู้ป่วยในรูปดิจิทัล เป็นส่วนหนึ่งของระบบใหญ่
- HIS (Hospital Information System) — ระบบสารสนเทศของสถานพยาบาลทั้งหมด: ลงทะเบียน คิว ตรวจรักษา (ซึ่งมี EMR อยู่ข้างใน) ยา แล็บ การเงิน รายงาน
- HIMS — คำที่บางแห่งใช้แทน HIS โดยเน้นส่วนบริหารจัดการ (management) ในทางปฏิบัติมักหมายถึงสิ่งเดียวกับ HIS
สำหรับ รพ.สต. สิ่งที่ต้องการคือ HIS ที่ครอบคลุมงาน OPD งานส่งเสริมสุขภาพในชุมชน และการส่งข้อมูลตามมาตรฐานกระทรวง
แบบที่ 1: ระบบแยกราย รพ.สต.
แต่ละแห่งติดตั้งโปรแกรมในเครื่องของตัวเอง ฐานข้อมูลอยู่ที่นั่น ส่งออกแฟ้มขึ้นส่วนกลางเป็นรอบ
- ข้อดี: ทำงานได้แม้อินเทอร์เน็ตล่ม เริ่มได้ทีละแห่ง
- ข้อเสีย: ประชาชนย้ายหน่วยบริการแล้วประวัติไม่ตาม · แต่ละแห่งอัปเดตโปรแกรมคนละเวอร์ชัน · เครื่องพังข้อมูลหาย · การรวมภาพระดับจังหวัดต้องรอแฟ้ม · ดูแล 100 เครื่องแยกกัน
แบบที่ 2: ฐานข้อมูลกลางระดับจังหวัด
ระบบเดียวติดตั้งที่เซิร์ฟเวอร์ของจังหวัด ทุกหน่วยบริการใช้ผ่านเบราว์เซอร์
- ข้อดี: HN เดียวทั้งจังหวัด ประวัติตามตัว · อัปเดตครั้งเดียวทุกแห่งได้พร้อมกัน · สำรองข้อมูลจากที่เดียว · สสจ. เห็นภาพรวมทันที · ส่ง 43 แฟ้มจากที่เดียว ตรวจสอบก่อนส่งได้
- ข้อเสีย: ต้องมีอินเทอร์เน็ตที่หน่วยบริการ · ต้องมีเซิร์ฟเวอร์และคนดูแลระดับจังหวัด · การเปลี่ยนผ่านต้องวางแผนทั้งจังหวัด
คำถามที่ควรถามก่อนเลือกแบบกลาง
- อินเทอร์เน็ตที่ รพ.สต. ห่างไกลเสถียรพอไหม และระบบออกแบบให้ทำงานบนความเร็วต่ำหรือเปล่า
- ข้อมูลอยู่ที่ไหน ใครเป็นเจ้าของ ถ้าเปลี่ยนผู้ให้บริการเอาข้อมูลออกได้ครบไหม
- นำเข้าข้อมูลจากโปรแกรมเดิมของแต่ละแห่งได้ครบแค่ไหน (ทะเบียนบุคคล ประวัติ ยา แพ้ยา โรคเรื้อรัง)
- สิทธิ์การเข้าถึงแยกตามหน่วยบริการและบทบาทไหม มี audit log ตาม PDPA ไหม
- เมื่อกระทรวงเปลี่ยนโครงสร้างแฟ้ม ใครปรับ ใช้เวลาเท่าไร
แนวทางเปลี่ยนผ่านที่ใช้ได้จริง
เริ่มจากอำเภอนำร่อง 1 อำเภอ นำเข้าข้อมูล อบรม และใช้คู่ขนานกับระบบเดิม 1 รอบส่งแฟ้ม เมื่อส่งแฟ้มจากระบบกลางผ่านครบ ค่อยขยายทีละอำเภอ ทีมซัพพอร์ตประจำในช่วง 3 เดือนแรกของแต่ละอำเภอ
ฐานข้อมูลกลางไม่ใช่เรื่องเทคนิคอย่างเดียว แต่เป็นเรื่องว่าจังหวัดอยากเห็นข้อมูลสุขภาพประชาชนเป็นภาพเดียวกันหรือไม่